Hooggevoeligheid en helder voelen bij volwassenen
Wanneer alles intenser binnenkomt
Sommige mensen nemen meer waar dan anderen. Niet alleen met hun hoofd, maar met hun hele systeem. Vaak is dat al op jonge leeftijd merkbaar. Prikkels komen intenser binnen. Geluiden, geuren, beelden, sfeer en spanning. Soms begint dat heel zintuiglijk. In wat je hoort, ziet of voelt. In kleding die niet lekker zit, de drukte van een winkelstraat of details die je niet kunt negeren, ook al zou je dat soms graag willen.
Gevoeligheid kan zich ook laten zien in het sterk aanvoelen van wat er in anderen leeft. Emoties, stemmingen of spanning worden als het ware mee naar binnen genomen. En als je eigen gevoelswereld van zichzelf al diep en intens is, kan dat veel van je vragen. Zeker wanneer je gewend bent rekening te houden met anderen, je gemakkelijk aanpast om afwijzing te voorkomen, en moeite hebt om los te laten wat niet klopt, juist omdat echtheid en gelijkwaardigheid voor jou zo wezenlijk zijn.
Als je zo open waarneemt, vraagt het leven van alledag vaak al veel. Werk, sociale contacten, drukte, verwachtingen of spanningen in je omgeving kunnen zich ongemerkt opstapelen. Dan is er soms nog maar weinig nodig voordat je overloopt, je terugtrekt, emotioneel ontregeld raakt of alleen nog maar kunt functioneren op wilskracht. Het zenuwstelsel is dan overbelast geraakt en probeert zich weer te reguleren.
Een diepere laag van voelen
Voor de één blijft die gevoeligheid vooral zintuiglijk en emotioneel. Voor de ander gaat het nog een laag dieper. Dan gaat het niet alleen om het oppikken van sfeer of gevoelens, maar kan het ook gaan om het voelen van emotionele, mentale of fysieke pijn, of om het waarnemen van onderliggende patronen of blokkades die voor anderen verborgen blijven. Dat noem ik helder voelen.
Niet iedereen die hooggevoelig is, voelt ook op die diepere laag. En niet iedereen die helder voelt, herkent zich automatisch in hooggevoeligheid. Soms komt het samen. Soms niet. Wat beide vaak met elkaar gemeen hebben, is dat het lastig kan zijn om onderscheid te maken tussen wat van jou is en wat je oppikt van een ander.
Zeker als je je daar nog niet bewust van bent, of nooit echt hebt geleerd om daarin je grens te voelen. Dan kan wat je waarneemt zich ongemerkt opstapelen. Het kan zich uiten in overprikkeling, diepe vermoeidheid, innerlijke onrust of lichamelijke klachten waarvoor niet direct een duidelijke oorzaak wordt gevonden.
Vaak is daar al een lange weg van aanpassen aan voorafgegaan. Proberen vol te houden. Denken dat het erbij hoort. Twijfelen aan jezelf, terwijl je systeem al langer signalen geeft. Wat je ooit hielp om je staande te houden, dient je nu niet meer. Oude manieren van beschermen of aanpassen kosten vaak juist energie, waardoor overprikkeling en overbelasting sneller ontstaan.
Als je zoveel waarneemt en voelt, kun je ongemerkt steeds verder bij jezelf vandaan raken.
Hoe overbelasting zich kan uiten bij jou
Bij langdurige overbelasting gaat je systeem signalen afgeven. Dat kan zich op verschillende manieren uiten: in lichamelijke klachten waarvoor geen duidelijke medische oorzaak wordt gevonden, in emotionele, mentale of gedragsmatige signalen waarvan de aanleiding niet altijd helder is, en in het gevoel dat je het contact met jezelf steeds verder kwijtraakt.
Signalen die ik in mijn praktijk regelmatig tegenkom, zijn bijvoorbeeld:
- een hoofd dat niet meer stopt met malen
- een onrustig of opgejaagd gevoel, alsof je voortdurend iets moet
- slaapproblemen of aanhoudende vermoeidheid
- overspanning, burn-out of gevoelens van depressiviteit
- rug-, nek-, schouder-, maag- of darmklachten en andere lichamelijke klachten waarvoor medisch geen duidelijke oorzaak wordt gevonden
- terugkerende ontstekingen, bijvoorbeeld aan blaas, voorhoofdsholte, ogen, oren of huid
- hoofdpijn of migraine
- angsten, paniekaanvallen of andere mentale klachten die moeilijk te verklaren zijn
- moeite om je grens te voelen en aan te geven
- niet meer goed weten wie je bent
